Inleiding

Voor u ligt de ‘Handleiding Cardiotocografie’. De handleiding is geschreven voor en door O&G verpleegkundigen

Aanleiding
In haar dagelijkse beroepspraktijk komt de O&G verpleegkundige veelvuldig in aanraking met cardiotocografie (CTG). De taken van de O&G verpleegkundigen rondom de beoordeling van het CTG zijn langzaam verschoven: 25 jaar geleden mochten verpleegkundigen nog nauwelijks naar een CTG kijken. Inmiddels is het CTG een veelgebruikte methode voor foetale bewaking en heeft de O&G verpleegkundige hierin een belangrijk aandeel. Vooral in de kleinere regionale ziekenhuizen waar niet altijd een arts op de afdeling aanwezig is, observeert, interpreteert en beoordeelt de O&G verpleegkundige het CTG vaak als eerste. De arts krijgt zijn informatie over het CTG dus via de O&G verpleegkundige en is er bij gebaat dat die O&G verpleegkundige over voldoende tools beschikt om een CTG te observeren en adequaat te beschrijven.

Uit een enquête onder 100 ziekenhuizen in Nederland blijkt dat onvoldoende in protocollen of werkafspraken is vastgelegd wat de taken en bevoegdheden van de O&G verpleegkundigen zijn ten aanzien van het CTG. Ook is niet altijd duidelijk hoe de verantwoordelijkheden zijn verdeeld, waardoor O&G verpleegkundigen onbewust en/of ongewild buiten haar taakgebied werkzaamheden verricht en mogelijk zelfs strafbaar is. Bij de beroepsvereniging komen de laatste jaren steeds meer vragen binnen over dit onderwerp. Onze leden hebben behoefte aan een handleiding waarin beroepsinhoudelijke grenzen duidelijk worden omschreven. Ook de prominente rol die het CTG en de beoordeling hiervan al een aantal keren heeft gespeeld in recente tuchtrechtzaken maakt duidelijk dat de tijd rijp is voor een handleiding.

Doelstelling
Deze Handleiding Cardiotocografie voor O&G verpleegkundigen geeft aanwijzingen om tot verantwoorde afspraken te komen ten aanzien van de rol die de O&G verpleegkundige heeft bij het beoordelen van het CTG. Tevens beschrijft de handleiding een aantal eisen waaraan de organisatie van de verloskundige afdeling moet voldoen. Met deze handleiding wil de commissie een handvat bieden aan O&G verpleegkundigen die binnen hun eigen instelling afspraken willen maken over hun verantwoordelijkheid en bevoegdheden ten aanzien van het CTG. De beslisboom die bij deze handleiding is opgenomen kan integraal worden overgenomen om de O&G verpleegkundige in de dagelijkse praktijk te helpen bij haar beslissing over een CTG. Instellingen kunnen zelf aanvullende afspraken vastleggen over de implementatie van de handleiding in de eigen organisatie.

Handleidinggebruikers
De beoogde gebruikers van deze handleiding zijn alle O&G verpleegkundigen die te maken hebben met cardiotocografie. Omwille van de leesbaarheid wordt de O&G verpleegkundige aangeduid met ‘zij’ en wordt cardiotocografie en cardiotocogram afgekort tot CTG. In de handleiding wordt de taak van de verpleegkundige omschreven als het beoordelen op, of anders gezegd, het signaleren van afwijkingen ten opzichte van de normaalwaarden. De beoordeling van het CTG en de daaraan gekoppelde bepaling van het medische beleid is een taak van de arts.